D66, CDA, PvdA-GL en VVD werken aan nieuwe coalitie, Gemeentebelangen op zijspoor gezet

Bert Pauli, die op verzoek van de fractie van Gemeentebelangen aan het werk ging om in Vught tot een breed gedragen coalitie te komen, is na gesprekken met alle politieke partijen tot de conclusie gekomen dat een coalitie met D66, VVD, PvdA-GL en CDA het meest voor de hand ligt. Dit betekent dat Gemeentebelangen, dat al 3 keer op rij de verkiezingen heeft gewonnen, uit het college wordt gehouden. Oud-wethouder Wilbert Seuren (D66) en oud-raadslid Robert Gebel (VVD) gaan nu de inhoudelijke besprekingen leiden die moeten uitmonden in een nieuwe coalitie, liefst voor maandag 4 januari als de nieuwe Vughtse raad voor het eerst bijeenkomt.

In zijn eindverslag schrijft Pauli: ‘Gemeentebelangen is met zes zetels in deze verkiezingen als grootste partij uit de stembus gekomen. Daarnaast hebben D66 en CDA een stevige verkiezingswinst geboekt. Daardoor zijn er verschillende varianten mogelijk bij de vorming van een nieuwe coalitie. In de verkennende gesprekken die gevoerd zijn, hebben de verschillende politieke partijen de volgende varianten, die allen op een meerderheid in de nieuwe gemeenteraad kunnen rekenen, gesuggereerd: De huidige coalitie van Gemeentebelangen, PvdA-GL en VVD aanvullen met D66 of CDA; een brede midden-coalitie bestaande uit D66, VVD, PvdA-GL en CDA en een coalitie links van het midden bestaande uit D66, PvdA-GL en CDA, met eventuele gedoogsteun van SP.

Gemeentebelangen en VVD willen bij grote voorkeur met elkaar blijven samenwerken in een nieuwe coalitie. Beide partijen zien mogelijkheden hiertoe door de huidige coalitie met PvdA-GL voort te zetten, aangevuld met D66 of CDA. Bij D66, PvdA-GL gaat de voorkeur uit naar een brede midden-coalitie met de VVD. Indien de VVD niet zou toetreden tot een brede midden-` coalitie geven D66, PvdA-GL en CDA de voorkeur eraan om gezamenlijk een coalitie te vormen, al of niet met gedoogsteun van SP. Een coalitie met Gemeentebelangen komt in hun prioriteitenlijst op een zeer lage plaats en wordt voor schier onwenselijk en onmogelijk gehouden.’

Voorkeur
Bert Pauli geeft verder aan dat hij als informateur voorstander is van een coalitie van vier partijen die in de nieuwe gemeenteraad kan steunen op een ruime meerderheid. Hij schrijft dan: ‘De reden hiervoor is dat sturing dan kan plaatsvinden op basis van een zogenaamd ‘beleidsplan in hoofdzaken’ en er meer ruimte is voor debat en standpuntbepaling in de raad, eventueel op basis van wisselende coalities. Ook zou dit een besturingsmodel zijn waarbij de overheid meer faciliteert bij kansrijke initiatieven vanuit de samenleving. Dit bevordert het draagvlak vanuit de bevolking voor te nemen besluiten. Het zou mijn voorkeur zijn geweest om in de komende formatiebesprekingen te laten bekijken of de huidige coalitie van Gemeentebelangen, PvdA-GL en VVD aangevuld kon worden met D66 en CDA. De verkiezingsuitslag laat immers zien dat de huidige coalitie ook in de nieuwe raad kan rekenen op een meerderheid, ondanks de majeure besluiten die genomen zijn (waaronder de N65). Ook zijn de huidige coalitiepartijen tevreden over de samenwerking in de afgelopen 2,5 jaar. Daarnaast zou met de aanvulling van D66 of CDA een partij in de coalitie worden opgenomen die als gevolg van deze verkiezingen is gegroeid. Op basis van de verkennende gesprekken moet ik echter constateren dat alléén de VVD een voorkeur heeft uitgesproken voor Gemeentebelangen, waardoor voortzetting en uitbreiding van de huidige coalitie op dit moment niet haalbaar lijkt. Daardoor ligt het voor de hand om de formatiebesprekingen voor een brede midden-coalitie te starten.’

Slechte verhoudingen
Pauli gaat in zijn eindverslag ook in op de onderlinge verhoudingen in de gemeenteraad. Hij schrijft: ‘Het valt mij op dat de verslechterde onderlinge verhoudingen de doorslag lijken te hebben gegeven in de uitgesproken coalitievoorkeuren. De vorm, met wie wel en met wie niet, lijkt belangrijker te zijn gevonden dan de inhoud. Het ging vooral over de Vughtse politieke verhoudingen, waarbij de aanleiding van deze gemeenteraadsverkiezing, een bestuurlijke herindeling met Helvoirt, naar de achtergrond werd verdreven. Mijn beeld is dat de Vughtse raad kampt met politieke verhoudingen die onnodig op scherp staan. Deze scherpe verhoudingen worden veroorzaakt door stevige, karaktervolle gedragingen van enkele personen en hun partijen, zowel vanuit de huidige coalitie- als oppositiepartijen. Mijn oproep is in de komende periode te investeren in betere verhoudingen in de raad. In de afgelopen periode zijn er teveel persoonlijke aanvallen geweest en is het inhoudelijke debat naar de achtergrond verdrongen. Betere onderlinge verhoudingen, en ook bestuurlijke vernieuwing, kunnen alléén ontstaan als alle spelers echt bereid zijn om hiermee aan de slag te gaan.

Vervolg
De informateur geeft de partijen die nu over een nieuwe coalitie gaan onderhandelen de volgende aandachtspunten mee: Schrijf géén dichtgetimmerd bestuursakkoord, maar stel een beleidsprogramma in hoofdlijnen op met helder omschreven doelstellingen en meetpunten voor de raad. Voer halverwege de raadsperiode een ‘midterm review’ uit om te bezien of het ingezette beleid eventueel bijgesteld moet worden; als informateur heb ik vanuit de samenleving verschillende brieven met ideeën voor de nieuwe gemeente Vught ontvangen. Betrek inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven actief bij het formatieproces; begin de formatiebesprekingen eerst over die onderwerpen die relevant zijn en inhoudelijke discussie opleveren. Deze onderwerpen hebben wellicht in de informatieperiode te weinig aandacht gehad, doch op basis van de verschillende verkiezingsprogramma’s liggen er behoorlijke verschillen die overbrugd moeten worden. Hierbij kan worden gedacht aan de visie op het buitengebied waar verschillende belangen met elkaar strijden, het uitvoeren van de grote infrastructurele werken (N65 en spoor) en het daarvoor gewenste flankerend beleid binnen de kernen, de woningbouw, de verduurzamingsagenda (o.a. snelheid van uitvoering, haalbaarheid en betaalbaarheid) en de financiën/belastingen; leg alléén doelstellingen in het bestuursakkoord vast die getoetst zijn op haalbaarheid en de consequenties voor de gemeente Vught. Dit voorkomt beleidsverwachtingen die in de praktijk verregaande, onvoorziene en ongewilde (neven-)effecten kunnen hebben; de grote uitdaging voor de komende raadsperiode is dat Vught, Cromvoirt en Helvoirt één gemeente gaan vormen. Speciale aandacht dient hierbij uit te gaan naar het betrekken van de Helvoirtenaren bij de nieuwe gemeente. Zorg er daarom voor dat de inwoners van Helvoirt zich ook herkennen in de samenstelling van het college van de nieuwe gemeente Vught en dat de positieve effecten van de samenvoeging snel zichtbaar zijn.

Bizar
Gemeentebelangen is de grote verliezer in deze eerste ronde van de collegevorming. Lijsttrekker Bregje Peijenburg-van Gemert is uiteraard teleurgesteld: ”Wij wilden naar een brede coalitie bestaande uit de huidige coalitie plus D66 of CDA. Dat is niet gelukt. Cruciaal was daarbij de opstelling van PvdA-GroenLinks. Hoewel wij de afgelopen periode prettig met die partij hebben samengewerkt, kozen de onderhandelaars Toine van de Ven en partijvoorzitter Ward Deckers nadrukkelijk voor een coalitie zonder Gemeentebelangen. Ze denken in een college met CDA en D66 meer punten uit hun verkiezingsprogramma te kunnen verwezenlijken. Opmerkelijk omdat deze partijen tijdens de informatieronde totaal niet over de inhoud wilden spreken terwijl dat wel in de opdracht aan de formateur stond. Het is in hoofdzaak alléén over de poppetjes gegaan. Echt bizar is dat deze partijen zeggen toe te willen naar een nieuwe bestuurscultuur in Vught, waarin beter naar burgers wordt geluisterd. Het lijkt mij géén goed begin als je dan juist de partij, die al 3 verkiezingen het meeste vertrouwen van de inwoners krijgt, buiten de deur houdt. Ook als je bedenkt dat deze partijen tijdens de verkiezingen steeds hebben benadrukt groot belang toe te kennen aan de inbreng uit Helvoirt, is het volgens mij niet logisch dat je de partij aan de kant zet, die in Helvoirt bijna 40% van de uitgebrachte stemmen kreeg. Ik ben nu benieuwd wat er uitkomt als het de komende weken eindelijk over de inhoud gaat. Vooral wat er besloten wordt over een belangrijk onderwerp als de N65, nu er een samenwerking aankomt van 2 partijen, die enorme beloften hebben gedaan richting hun kiezers, en vinden dat de plannen voor de N65 ingrijpend veranderd moeten worden en 2 partijen die tijdens de verkiezingsstrijd steeds hebben beweerd dat dit niet meer mogelijk is.”

Kijk ook bij

Volkskerstzang in ‘Het Huis van Brabant’

Op zondag 11 december a.s. zal voor de 32e keer de Volkskerstzang (VKZ) plaatsvinden in …